Google en Universiteit Gent brengen honderdduizenden boeken online

De Universiteit Gent stapt mee in het Google Libary Project. Google zal in samenwerking met de bibliotheek de copyrightvrije boeken uit de collectie van de Boekentoren digitaliseren, waardoor de grootste titels uit de Nederlandstalige en Franse literatuur wereldwijd online beschikbaar worden. Door deze samenwerking zullen enkele honderdduizenden boeken aan het programma worden toegevoegd, van populaire klassiekers tot zeldzame en speciale collecties die voordien slechts te raadplegen waren in de bibliotheek zelf. Eenmaal gedigitaliseerd wordt het eenvoudig om die werken te ontdekken, te doorzoeken en te lezen via Google Book Search. De bibliotheekcollectie bevat ook behoorlijk wat boeken in Duits, Latijn, Italiaans, Engels en Spaans waardoor de veeltalige index van Google aanzienlijk kan verrijkt worden en meer boeken in meer talen wereldwijd door meer mensen kunnen geraadpleegd worden.

Sylvia Van Peteghem, hoofdbibliothecaris van de Universiteitsbibliotheek Gent: "We vinden het zeer spannend om onze boeken en onze bibliotheek door dit project open te stellen voor de wereld. Het is een heel boeiende onderneming om lezers te helpen, waar ter wereld ze zich ook bevinden. Het wordt nu mogelijk om online een deel van de rijke literaire en culturele traditie van België en Europa te leren ontdekken en te lezen. Bovendien past het project bij onze plannen om de Boekentoren de komende jaren te renoveren, een werk van jaren met wellicht ook een tijdelijke sluiting. Zo blijft een deel van de collectie alvast beschikbaar voor de studenten en academici via Google Book Search". Philippe Colombet van Google Book Search: "De rijke collectie van de Gentse Universiteitsbibliotheek is een fantastische aanvulling voor het Book Search Project. De bibliotheek verrijkt onze veeltalige index en het nieuws is vooral goed voor Nederlandstalige en Franse lezers in de wereld".

De Universiteit Gent voegt de vijftiende bibliotheekcollectie toe aan het Library Project, anderen zijn Oxford University, University Complutense van Madrid, De Library of Catalunya, Bavarian State Library, Lausanne Cantonal and University Library (BCU), Harvard University, Stanford University, University of Michigan, New York Public Library, University of Virginia, University of Wisconsin-Madison, Princeton University, University of California en de University of Texas-Austin. Google werkt ook samen met de vermaarde Library of Congress in een gezamenlijk pilootproject rond digitalisering.

Google Book Search is een historische inspanning om alle kennis die in boeken wereldwijd vervat zit online doorzoekbaar te maken. Het programma steunt op twee pijlers: het Partner Programma en het Library Project. Partners (vooral uitgevers) geven hun boeken om te digitaliseren en online te plaatsen. De gebruiker krijgt slechts een strikt gelimiteerd aantal pagina’s te zien die relevant zijn voor hun zoekvraag. Als het interessant is dan kunnen ze doorklikken naar de webpagina van de uitgever of van een online leverancier en het boek kopen. Ook bibliotheken stellen hun boeken ter beschikking om te digitaliseren. Als een bibliotheekboek publiek domein is dan wordt het volledig getoond. Is het copyright dan krijgen de gebruikers enkel basisgegevens te zien, ten hoogste twee of drie uittreksels van het boek plus de informatie over de bibliotheek waar het te vinden is, of waar het kan gekocht worden.

De Universiteit Gent werd gesticht in 1817 en bezit één van de grootste collecties kostbare en oude drukken en manuscripten van België. Tijdens de twee wereldoorlogen werden zowel de stad als de universiteit en haar collecties gespaard van vernielingen en de Boekentoren was een prima bewaarplaats sinds de jaren dertig. De bibliotheek bevat de rijkste verzameling 17e eeuwse Vlaamse drukken en ook een uitgebreide collectie over de stad Gent. Er is een schat aan boeken in publiek domein over godsdienst, rechten, geneeskunde, geschiedenis, humanisme, filosofie, en ook over ingenieurswetenschappen en het bouwen van ondermeer bruggen, huizen en forten. Er zijn interessante en unieke historische collecties over plantkunde, fauna, mode en alledaagse leven, met vooral een uitzonderlijke verzameling Vliegende Bladen of Efemera. De zeer uitgebreide 19^de en 20ste eeuwse collectie omvat vooral kunst, architectuur, literatuur en alle mogelijke wetenschappen met ontelbare uniek bewaarde schatten. De verzameling Franse werken is zo groot doordat het onderwijs in Gent tot 1930 Franstalig was, tot de Universiteit Gent de eerste Nederlandstalige Universiteit in België werd. Vandaag behoort de Universiteit Gent tot de grootste van het land met ruim 28.000 studenten. Link www.boekentoren.be

Guido Van Peeterssen.

Boekentoren wordt gerestaureerd

Het Gentse architectenbureau Robbrecht & Daem renoveert de universiteitsbibibliotheek van de Universiteit Gent, beter gekend als de Boekentoren. Volgens een voorlopige planning zal de studie van de eerste restauratieronde afgerond zijn eind 2009. Ten vroegste in 2010 zullen de werken worden aanbesteed voor de restauratie van het imposante gebouw, dat in 1934 door Henry van de Velde werd ontworpen en nog steeds geldt als één van de beste Belgische voorbeelden van modernistische architectuur. De architecten zeggen dat ze zich respectvol willen opstellen. Niet alleen moet de Boekentoren de tand des tijds weerstaan maar men moet de bibliotheek ook geschikt maken voor eigentijds gebruik.


In september 2005 verklaarde de Universiteit Gent zich akkoord met het opstarten van het project voor de restauratie van de Universiteitsbibliotheek en het voormalig Hoger Instituut voor Kunstgeschiedenis en Oudheidkunde omwille van de uitzonderlijke cultuurhistorische waarde van de gebouwen. Deze beslissing werd genomen nadat bleek hoe slechte de staat van het complex wel was. Aanleiding was een studie die verscheen op initiatief van André Singer. Deze studie wilde het belang van dit meesterwerk van Henry van de Velde aantonen en de slechte toestand waarin het gebouw zich bevindt aanklagen. Intussen kaapte de Boekentoren de derde plaats weg in de door Canvas georganiseerde Monumentenstrijd. Conform het wedstrijdreglement van de Monumentenstrijd, zullen er vanaf 2008 al beperkte restauratiewerken aan de belvedère op de hoogste verdieping uitgevoerd worden.

De studieopdracht voor de gehele restauratie werd Europees aanbesteed via de procedure van de Open Oproep van de Vlaamse Bouwmeester. Via de procedure van de Open Oproep stelde de Vlaamse Bouwmeester een preselectie voor van de tien meest geschikte kandidaten, van wie vijf ontwerpteams geselecteerd werden. Deze selectie bestond uit drie Belgische en twee buitenlandse teams: Stéphane Beel Architecten (Gent), Wessel De Jonge Architecten (Rotterdam), LIN Gesellschaft von Architekten (Berlijn), Robbrecht en Daem Architecten (Gent), Driesen-Meersman-Thomaes Architecten (Antwerpen). Uiteindelijk werden Robbrecht en Daem Architecten voorgedragen als uiteindelijke laureaat. In hun portfolio prijken onder meer het ontwerp van Documenta IX in Kassel, het Concertgebouw in Brugge, de Leopold De Waelplaats voor het Antwerpse Museum voor Schone Kunsten, de kanaalhuizen in Gent en het Museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam.

“De logica van het gebouw bepaalt de ingrepen zelf”, zegt architect Paul Robbrecht. “Ons ontwerp is gestoeld op een stevige ruimtelijke (her)organisatie en een effectief concept voor de werking van de bibliotheek. De opdracht omvat omvat tevens een complete actualisatie met een aantal interessante ingrepen zoals de inrichting van de cafetaria op de verdieping, met zicht op de toren, een bijkomende toegang via de Sint-Hubertusstraat, een ondergronds archief onder de binnentuin en het toegankelijk maken van de belvedère voor het publiek. Bijzondere aandacht gaat hierbij naar het bewaren van het originele uitzicht van het gebouwencomplex. De Universiteit legde als bouwheer de lat hoog bij de keuze van een ontwerpteam voor haar Boekentoren en ambieerde niet meer of minder dan een hoogstaande totaalrevisie van het gebouw. “Het ontwerp wordt gekenmerkt door een goede balans tussen het respect voor het gebouw en de nieuwe ingrepen en is technisch zeer goed onderbouwd”, zegt vicerector Luc Moens. “We appreciëren in het ontwerp vooral de zorg voor het bestaande gebouw”.
Link: www.boekentoren.be

Guido Van Peeterssen

Stem een Gents monument naar de finale

De Monumentenstrijd is volop aan de gang. Tijdens de monumentenwedstrijd beslist het publiek welk Vlaams onroerend erfgoed 1 miljoen euro krijgt voor restauratie en herbestemming. Gent heeft op dit moment twee kandidaten in de running om het in de finale op te nemen tegen het meest populaire monument van de vier andere Vlaamse provincies. Wordt het de Boekentoren, het meest opvallende voorbeeld van modernistische architectuur in de stad? Of gaat de eer naar de funeraire kunst van het Campo Santo, het Gentse Père Lachaise? Maandag werden de Oost-Vlaamse kandidaten uitgebreid voorgesteld op Radio 1 en Canvas. Aan de Universiteit Gent (Boekentoren) en het Sint-Janscollege (Campo Santo) staan ze klaar voor een vriendschappelijke Gentse derby.

Lien Merci van het Sint-Janscollege wijst op een oude gebarsten grafzerk op Campo Santo. “In de barsten blijft het regenwater staan. Als dat bevriest, zet het uit en wordt de barst nog breder. Tot de zerk onherstelbaar beschadigd is”. Maar dit soort herstellingen is specialistenwerk. Godsdienstleraar Peter Parmentier: “De school bevindt zich vlak tegenover het kerkhof en Campo Santo is een fantastische plaats om les te geven. Ik kan hier praten over de symboliek op de grafmonumenten en over alles wat met leven en dood te maken heeft”. Op Campo Santo kom je in aanraking met de culturele geschiedenis van Gent. Gedichten van Karel van de Woestijne voorlezen naast zijn graf: dat blijft echt wel plakken. De leerlingen zijn actief bezig: een website en flyers maken, spreken voor een groot publiek en op een persconferentie, interviews voor kranten, radio en tv... . Die van Sint-Janscollege willen veel volk lokken én stemmen ronselen. Ze focussen op de atmosfeer en de verhalen. “We plannen een nocturne met een sfeervol verlicht parcours”, legt leerlinge Helena Boecquaert uit. “Die eindigt in de kapel, waar we op vrijdag 2 en zaterdag 3 februari een zelfgeschreven toneelstuk opvoeren, met projecties op de muur. We laten ook mensen uit de buurt aan het woord over Campo Santo. En we werken aan een brochure met een plannetje zodat bezoekers ook zonder gids de mooiste plekjes van Campo Santo kunnen ontdekken”.

Maar Gent heeft een tweede monument in de strijd geworpen: ook de Boekentoren wist door te stoten tot in de finale. Sylvia van Peteghem, hoofd van de Universiteitsbibliotheek: “Campo Santo en de Boekentoren hebben heel wat gemeen. Wij bewaren hier de archieven van heel wat mensen die daar begraven liggen. De afspraak is nu om daar samen iets mee te doen. Zij zullen tien mensen selecteren die op Campo Santo liggen en wij zullen de belangrijkste documenten uit onze archieven digitaliseren en op het web zetten. Een mooi voorbeeld zijn de plannen en tekeningen van de Gentse bouwmeesters Louis Minard en Lodewijk Roelandt”. De Gentse universiteit zal het 64 meter hoge meesterwerk van Henry van de Velde ingrijpend restaureren. Moet de Boekentoren dan nog deelnemen aan de Monumentenstrijd? Sylvia van Peteghem: “De prioriteit van de universiteit ligt bij alles wat met onderzoek en onderwijs te maken heeft. De Boekentoren is een schitterend gebouw, maar niet echt geschikt om waardevolle boeken in te bewaren. Er is veel geld nodig voor de acclimatisering van de opslagplaatsen, zodat we de kostbare en kwetsbare werken voor de toekomst kunnen bewaren. Zoals het nu is, takelt het papier snel af”. Als de Boekentoren de wedstrijd wint, dan wordt het geld gebruikt om de ‘Belvedère’, de hoogste verdieping, op te knappen en beter bereikbaar te maken. Dit pareltje van architectuur is ook het hoogste punt van Gent, het panorama is adembenemend. Alleen jammer dat de plek zo slecht bereikbaar is. De werklift is nodig voor het transport van boeken. Daarom is er een nieuwe lift nodig om rechtstreeks naar boven te gaan.
Geert Van Doorne van de Dienst Monumentenzorg: “De Boekentoren is een van de schaarse hoogtepunten van de Belgische architectuur in het interbellum en moet dringend gerestaureerd worden. Het zou mooi zijn als iedereen zou kunnen genieten van het uitzicht op de bovenste verdieping. En op Campo Santo liggen figuren die voor heel Vlaanderen belangrijk geweest zijn. Het is bovendien een zeer originele locatie: in onze vlakke streken vind je voor de rest geen kerkhoven die op een heuvel zijn aangelegd. Dat zorgt ook wel voor specifieke problemen met de stabiliteit en de erosie - problemen die veel geld kosten. Ook voor dit project zouden de centen dus goed van pas komen”.

De leerlingen van het Sint-Janscollege ontrolden gisteren onder grote belangstelling een reusachtig doek met daarop honderdduizend namen van bekende en minder bekende Gentenaars die er begraven liggen. Duizend vierkante meter, dicht op elkaar volgeschreven vormden een immense glijbaan van dodennamen die tot volgende week op de heuvel naast het Campo Santo zal blijven liggen. Hun actie kon op heel wat belangstelling van pers en talrijke prominenten rekenen. Naast de burgemeester en een delegatie van het schepencollege troepten er gisterenmiddag honderden schoolgenoten en buurtbewoners samen onder een gepast grijze hemel. Voor de kinderen was dit hét evenement van het jaar, en hun enthousiasme om door te stoten naar de finale is er alleen maar groter door geworden.
Maar ook de Boekentoren voert dagelijks een stunt uit die van ver te zien is. De belvédère is voorzien van een enorm zwaailicht van 6.000 watt dat de toren een mysterieuze rode tint geeft. Maar om deze moderne vuurtoren te bewaken is er nood aan een torenwachter, want met de grote hitte die de lampen uitstralen weet men nooit. Student Baptiste Leman kan een week lang met een goed boek naast het grootste schemerlampje van Gent gaan zitten. En mocht u rond middernacht met een glaasje op naar huis gaan: niet panikeren. De Boekentoren staat niet in brand.

Vanaf half januari tot eind februari zendt Canvas wekelijks een documentaire uit. Iedere week komt één provincie aan bod, met telkens drie monumenten. Oost-Vlaanderen toont de Boekentoren, het Campo Santo en de Oudenberg in Geraardsbergen. Het publiek kan vanaf maandag 29 januari stemmen per sms (via nummer 3470 stem je 7 voor de Boekentoren en 8 voor Campo Santo), via de telefoon (de Boekentoren heeft het nummer 090 556 307 en Campo Santo 090 556 308) of via www.monumentenstrijd.be. Elke oproep per telefoon of SMS kost 0,50 euro. Uiteindelijk blijft er per provincie één monument over dat naar de finale gaat op 19 februari. Tijdens een live uitzending op Canvas beslist de kijker wie de uiteindelijke winnaar wordt van de Monumentenstrijd.
Guido Van Peeterssen.

Meer info over hoe je kunt stemmen vind je op

www.monumentenstrijd.be

www.campo-santo.be

www.boekentoren.be